De uitslag van de grondmonsters is bekend!

Om gewassen optimaal te kunnen telen is de minerale samenstelling van de grond van onze boerderij in het najaar van 2018 onderzocht door een gespecialiseerd onderzoeksbureau. Het onderzoek is uitgevoerd naar mineralen en eventueel aanwezige ‘plaag’dieren (aaltjes).

Een van de opgedoken vragen in de afgelopen maanden was mogelijke verontreiniging van de bodem met zink. Zink is een van nature voorkomend mineraal maar tevens een metaal dat in hoge concentraties giftig kan zijn. Door de aanwezigheid van de nabijgelegen zinkfabriek in Budel zijn in het verleden plaatselijk zinkassen en – slakken gebruikt om de bodem te verstevigen. Aangezien zink samen met andere metalen als lood en cadmium voorkomt in de zinkassen is ook nagegaan of bodemverontreinigingen in de omgeving voorkomen.

Op de aanwezigheid van zink is de grond onderzocht. De uitkomst is dat de grond niet verontreinigd is met zink. De grond is niet in aanraking gekomen met zinkassen, waardoor andere zware elementen (die in zinkassen zitten) ook niet aanwezig zijn.

Achtergrondinformatie

Voor de liefhebbers wat achtergrondinformatie: Voor een goede en optimale bodemgezondheid en plantvitaliteit is er zowel een minimale als maximale hoeveelheid mineralen nodig van de bekende elementen zoals stikstof, fosfaat en kalium. Andere mineralen zijn in kleine hoeveelheden nodig voor de groei en vitaliteit van de planten, zoals ook zink. Het bereiken van een ideale mineralenbalans draagt bij aan een verbeterde chemische, fysische en biologische bodemgesteldheid; pijlers die bepalend zijn voor een vitaal gewas. Bij de overschrijding van de maximale waarden wordt de groei van het gewas belemmerd. Ook kan dan ophoping van de verontreiniging in het gewas plaatsvinden met gevolgen voor de gezondheid. Daarom is er een bandbreedte bepaald voor de natuurlijke aanwezigheid van metalen in de grond: achtergrondwaarden. Daarnaast zijn er normen bepaald waarboven er schade aan gewas of de gezondheid optreden: maximale waarde moestuin en maximale waarde wonen (in onderstaande tabellen).

Wat is een normale (achtergrond)waarde en wanneer spreekt men van gezondheidsrisico’s bij verontreinigingen?

Hiervoor raadplegen we het Besluit en Regeling Bodemkwaliteit. De achtergrondwaarden zijn volgens de Regeling Bodemkwaliteit vastgestelde gehalten aan chemische stoffen voor een goede bodemkwaliteit, waarvoor geldt dat er geen sprake is van belasting door lokale verontreinigingsbronnen. Deze waarden vormen de grens van wat in het dagelijks gebruik ‘schone grond en bagger’ wordt genoemd. De achtergrondwaarden zijn ontleend aan de waarden die zijn vastgesteld in het project ‘Achtergrondwaarden 2000’. [bron: Besluit bodemkwaliteit]

In dit rapport staan de volgende achtergrondwaarden voor zink in mg/kg: minimaal 10 en maximaal 140 mg/kg. Dit zijn de natuurlijke waarden die in de grond aanwezig zijn (dus zonder verontreiniging). In Limburg zijn de volgende normen vastgesteld in het Beleidskader bodem 2016. Basis voor dit beleidskader is het eerdergenoemde besluit bodemkwaliteit.

Getalsmatige invulling van maximale waarde moestuin in relatie tot de achtergrondwaarde en de maximale waarde wonen (voor standaardbodem, in mg/kg ds). (Bron: beleidskader bodem provincie Limburg).

Achtergrondwaarden gewasconsumptie > 10%,

Ecologisch beschermingsniveau: hoog

Maximale waarde moestuin Gewasconsumptie < 10%

Ecologisch beschermingsniveau: gemiddeld

Maximale waarde wonen Gewasconsumptie ≤ 10%

Ecologisch beschermingsniveau: gemiddeld

Koper 40 54 54
zink 140 200 200
cadmium 0.6 1.2 1.2
lood 50 70 210
arseen 20 27 27
kwik 0.15 0.83 0.83
nikkel 35 35 39
chroom 55 62 62
barium 190 550 550
kobalt 15 35 35
molybdeen 1.5 54 88

Wij richten ons op de eerste kolom. Hierin staat de achtergrondwaarden voor metalen in  moestuinen een een zogenaamd ecologisch beschermingsniveau ‘hoog’ met een hoge consumptiegraad. Voor zink is dit 140 mg/kg.

Wat is er in onze gronden gevonden?

In onze gronden is tussen de 89 en 124 kg zink/ha op een monsterdiepte van 20 cm (de wortelzone van de meeste gewassen) aanwezig. Omgerekend komt dit neer op 29,6 en 41 mg/kg (bij een soortelijk gewicht van zandgrond van 1500 kg/m3). Dit ligt beneden de maximale achtergrondwaarde voor moestuinen.

Bijgevoegd ter volledigheid ook een beeld van de kaartenatlas (gisviewer) van de provincie Limburg. Met rood zijn de lokale verontreinigde plaatsen aangegeven. Op onze locatie, met groen aangegeven op onderstaande kaart, is daarvan geen sprake.

Hierdoor zijn we weer een stap dichter bij onze boerderij!

Gisviewer bodemkwaliteit Stilenoord

Gisviewer bodemkwaliteit Stilenoord